این محصول آخرین پدیده حاصل از تکنیک برتر در تهیه مواد تخریبی بدون انفجار
می باشد که با پتانسیل عظیم نهفته در خود و بازدهی بسیار بالا قابلیت تخریب
صد در صد را خواهد داشت . کتراک در مقایسه با سایر مواد تخریب کننده نظیر
دینامیت و باروت ، از ایمنی بسیار بالاتری برای مجریان برخوردار است ، ضمن
اینکه به هیچ وجه آلودگی صوتی ایجاد نکرده و خطرات زیست محیطی نیز در پی
نخواهد داشت . در صورت اجرای صحیح و اصولی این محصول با توجه به دمای محیط ،
در عرض 5 تا 6 ساعت تخریبی مطمئن را خواهید داشت .
این ماده شیمیایی با توجه به تکنولوژی برتری که در ساخت آن به کار رفته و
با کاربردی مطمئن و ساده ، انتخاب مناسبی برای موارد کاربرد ذیل می باشد :
1- تخریب انواع سنگ ها ، نظیر سنگ های آهکی و ...
2- تخریب بتن مسلح و غیر مسلح و ساروج .
3- استخراج سنگ از معادن ( گرانیت ، تراورتن ، کرومیت )
4- حفر کانال و تونل .
5- تخریب سازه های بتنی مثل ساختمان های بتنی و موج شکن و ...
6- پاکسازی محوطه جهت احداث جاده و تونل .
روش اختلاط :
برای مخلوط کردن ، اصولا استفاده از لوازم مکانیکی بهتر است ، ولی توسط
مخلوط کن دستی یا با دست نیز می توان این عمل را انجام داد . سطلی که جهت
مخلوط کردن به کار می رود ، بهتر است که پلاستیکی باشد .
آب مصرفی باید تمیز بوده و از هر گونه مواد زائد شیمیایی عاری گردد تا موجب
کاهش فعالیت کترک نگردد و با توجه به اینکه ماده کتراک هر فصل فقط متناسب
با هوای آن فصل می باشد ، حرارت آب با توجه به دمای محیط می بایست در ماده
کتراک زمستانی 25 الی 30 درجه سانتیگراد و مناسب ترین مقدار آب برای افزودن
به 5 کیلوگرم کتراک تابستانی 1/3 لیتر و در ماده کتراک زمستانی 1/5 لیتر
می باشد .
چنانچه آب مصرفی برای درست کردن ملات به حداقل برسد ، قدرت انبساطی کتراک
زیادتر و بر عکس با زیاد شدن آب مصرفی از حد لازم توان انبساطی آن کمتر می
گردد . لذا باید به درصد آب جهت مخلوط کردن توجه نمود .
به دلیل آنکه ممکن است کتراک در مجاورت هوا توان شیمیایی خود را از دست دهد
، بنابر این بهتر است در آخرین مرحله در کیسه را باز نمود و فورا با آب
مخلوط و ملات حاصله را آنقدر بهم زد تا مخلوطی کاملا همگن بوجود آید .
جهت مخلوط کردن در دمای صفر تا 18 درجه سانتیگراد از آب بین 25 تا 30 درجه و
در دمای 18 درجه به بالا از آب معمولی و سرد باید استفاده نمود .
روش اجرا :
آنچه باید در مرحله اول مورد توجه خاص قرار گیرد ، شناخت قرار گرفتن موقعیت
سنگ یا بتن است . باید توجه داشت که موقعیت سنگ یا بتن در نحوه چال زدن و
تعداد مورد نیاز چال و فاصله آنها از یکدیگر تاثیر بسزایی خواهد داشت .
روش استفاده از ماده شیمیایی کتراک با توجه به آزاد بودن بتن یا سنگ یا
مدفون بودن در خاک و همچنین مسلح یا غیر مسلح بودن بتن به شرح زیر است :
الف ) حفر چال در سنگ یا بتن مسلح ایستاده و آزاد :
1- فاصله چالها نسبت به یکدیگر باید منظم و به یک اندازه باشد .
2- برای حفر چال می توان از دریل برقی یا کمپرسور با مته استفاده کرد .
3- شماره مته ای که برای چال زدن به کار می رود بهتر است بین 40 تا 50 یا
60 میلیمتر باشد .
4- هر چه قطر چالها بیشتر باشد به دلیل گنجایش بیشتر مواد ، قدرت تخریب
بالاتر خواهد رفت .
5- چالها می بایست در دو جهت موازی هم و در یک امتداد باشند و می توانند
عمودی یا افقی حفر گردند .
6- فاصله اولین چال نزدیک به لبه سنگ یا بتن حداکثر 15 سانتیمتر باشد .
7- چالهای حفاری شده به یکدیگر راه نداشته و عاری از هر گونه مواد زائد
باشند و درون آنها تمیز و به دور از رطوبت نگهداری شود .
8- برای تخریب کامل بهتر است عمق چاه ها بین 80% تا 90% ارتفاع سنگ یا بتن
انتخاب شوند .
با توجه به جدول زیر این قطر و فاصله به ترتیب شرح داده شده برای سنگها
تغییر خواهد نمود .
فاصله چال زدن قطر مته نوع سنگ
25 4 گرانیت - مرمر - کوارتز - سنگ سیاه آذرین
45 5
80 6/5
30 سانتیمتر به بالا
4 سنگ معمولی - آهکی - گچی
لازم به ذکر است در جایی که نیاز به قواره بندی سنگ باشد مثل استخراج سنگ
در معادن ، می توان برای جهت دادن به ترکها و کنترل آنه از گوه های چوبی
استفاده نمود . این گوه ها بهتر است از چوب محکمی تهیه شود تا بعد از مسدود
نمودن درب سوراخها توسط گروه و فرود آوردن ضربات پتک به آنها خرد نشوند .
لازم است گوه ها را در یک راستا قرار داد و پس از پایان پیشرفت ترکها و
توقف تخریب دوباره آنها کوبیده تا سنگ شکسنه شود .
توجه داشته باشید که حتما یک ساعت قبل از شروع کار ، گوه ها را کاملا در آب
قرار دهید تا خیس شود .
ب) حفر چال در سنگ یا بتن نهفته :
کلیه نکاتی که برای چال زدن در سنگ یا بتن آزاد درنظر می گیریم ، در این
حالت نیز صادق است ، با این تفاوت که در سنگ یا بتن نهفته کلیه چالها باید
با زاویه 30 درجه نسبت به وضع سنگ حفر شوند . در این حالت نیروی حاصله از
انبساط حجم تولید شده به دو مؤلفه افقی و قائم تجزیه می شود و تنها مؤلفه
قائم توانایی حرکت دادن و جابه جا کردن سنگ یا بتن را به سمت بالا دارا می
باشد . پس از برداشتن یک قطعه از سنگ یا بتن می توان قسمت دیگر را به همین
ترتیب نخریب و یا آنکه از وجه آزاد سنگ با استفاده از چالهای عمودی به عمل
تخریب ادامه داد .
ج) حفر چال در بتن مسلح :
کلیه نکات ذکر شده در قسمتهای قبل در اینجا نیز مد نظر است ، اما باید توجه
داشت که به دلیل وجود آرماتورها و پیوستگی آنها با بتن بهتر است فواصل
چالها را کمتر انتخاب نموده تا تخریب آسان تر صورت گیرد . پس از ترک خوردن و
ایجاد شکاف با اعمال ضربه می توان بتن را به راحتی از شبکه آرماتورها جدا
نمود و میلگردها را سالم از داخل بتن خارج ساخت .
روش نگهداری :
کتراک باید در محل خشک نگهداری شود و باید توجه داشت در هر ردیف بیش از
چهار کیسه رویهم گذاشته نشود .
موارد ایمنی :
1- از تماس مستقیم دست و چشمها با مواد خودداری فرمایید .
2- از نگاه کردن مستقیم به سوراخهای پر شده از ملات کتراک خوداری فرمایید .
3- در موقع مخلوط کردن و آماده سازی ملات کتراک تا پایان ریختن آنها در
چالها ، استفاده از دستکش لاستیکی و عینک ایمنی الزامی است .
4- نظر به اینکه کتراک دارای خاصیت قلیایی بالایی است و PH آن نزدیک به 13
می باشد ، لذا در صورت آلودگی پوست یا چشم ، آنها را فورا با آب سرد بشویید
.
5- در صورت آلوده شدن پوست یا چشم به وسیله مواد پس از شستشو با آب سرد
حتما به پزشک مراجعه فرمایید.
(راکتن بدون انفجار و نیم ساعته)
(کتراک بدون انفجار از 3 ساعته به بالا)
منبع